Donorveiligheid

In de Wet op Orgaan donatie (WOD) en in EU Richtlijn 2004/23 is vastgelegd op welke wijze weefseldonatie plaats moet vinden. Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft bepaald welke organisaties officieel erkend mogen worden om de beschreven taken in de WOD en de WVKL uit te voeren.

Donorregister

Bij het overlijden van een patiënt, raadpleegt de behandelende arts het Donorregister.
Dit kan 24 uur per dag, 7 dagen in de week.
Als de overledene als donor geregistreerd staat en/of als de nabestaanden toestemming geven, dan wordt een donatieprocedure opgestart.

pre-uitname medische screening

De donatieprocedure start met een eerste medische screening van de donor door de artsen van de NTS. De geschiktheid van een specifiek individu voor weefseldonatie is gebaseerd op de medische en sociale achtergrond van de donor, alsook zijn/haar klinische toestand.

Multi tissue explantatie team

Als de donor medisch geschikt is voor donatie (voldoet aan de criteria), wordt opdracht gegeven aan een explantatie organisatie om de weefsels uit te nemen. De weefsels worden zo spoedig mogelijk na overlijden en zoveel mogelijk door één explantatieteam uitgenomen. Soms is het nodig twee verschillende teams te sturen, die onderling de logistiek rondom de uitnames afstemmen.

Er zijn in Nederland drie weefseluitname organisaties actief, die verschillende specialisaties hebben:

  • BISLIFE neemt bot- en peesweefsels, hartkleppen en hoornvliezen uit;
  • AER/WCN (Weefselcentrum Nederland) neemt hoornvliezen uit;
  • Euro Tissue Procurement neemt huid en hoornvliezen uit

Opslag en bewerken

Nadat de weefsels zijn uitgenomen worden ze naar diverse weefselbanken gebracht, waar ze worden beoordeeld, bewerkt en opgeslagen totdat de weefsels kunnen worden vrijgegeven en verzonden voor transplantatie. Er zijn diverse weefselbanken voor de opslag van diverse weefsels:

  • Bot- en peesweefsel wordt opgeslagen bij BISLIFE en bewerkt tot vele verschillende transplantaten; 
  • Hartkleppen worden opgeslagen en bewerkt bij Hartkleppenbank; 
  • Hoornvliezen worden opgeslagen en bewerkt bij AER/WCN,Rotterdam en bij Euro Tissue Bank, Beverwijk; 
  • Huid wordt opgeslagen en bewerkt bij Euro Tissue Bank, Beverwijk.

Post-uitname medische screening

Na de uitname, tijdens de opslagfase, wordt de donor nogmaals uitgebreid medisch gescreend door de NTS. Hiervoor wordt aanvullende medische informatie, bijvoorbeeld de resultaten van obductie of informatie over de medische voorgeschiedenis bij de huisarts, opgevraagd en beoordeeld conform de vereisten in de EU Richtlijnen. Verder wordt bloed van de donor getest op de aanwezigheid van overdraagbare ziektes. Hiervoor worden officieel erkende en geaccepteerde bloedtesten uitgevoerd door een gekwalificeerd en gecertificeerd laboratorium, namelijk Sanquin Diagnostic Services.

Iedere Nederlandse weefseldonor wordt getest op: 

  • HIV (human immunodeficiency virus)
  • Hepatitis B and C
  • HTLV (human T-lymphotropic virus)
  • Syphilis (Treponema pallidum)
  • Coxiella burnetii (Q koorts, muv hoornvliesdonoren)

Als na de uitgebreide medische screening de donor geschikt wordt bevonden voor donatie beoordeelt de weefselbank of de weefsels inderdaad geschikt zijn voor transplantatie.

Vrijgave van weefsels

Hiertoe worden ook de resultaten van eventuele microbiologische screening en eventueel aanvullend onderzoek op de weefsels beoordeeld. Vervolgens worden door de bank de transplantaten vrijgegeven voor transplantatie. Voor bot- en peesweefsel geldt dat na vrijgave van de weefsels deze nog verder bewerkt worden tot transplantaten. Hierbij worden de weefsels schoongemaakt en op maat verwerkt tot talloze transplantaten die door chirurgen voor vele uiteenlopende operaties kunnen worden gebruikt.

Toewijzing van transplantaten

Weefsels die in voldoende mate beschikbaar en dus niet schaars zijn, worden rechtstreeks geleverd door BISLIFE. Weefsels waar een tekort aan is, en die dus schaars zijn, zoals bijvoorbeeld getypeerde hoornvliezen en sommige typen en maten hartkleppen, worden officieel als “allocatieplichtig” gealloceerd door de NTS aan de hand van de allocatieregels, die de NTS al dan niet na overleg met externe input worden opgesteld.